UZAKTAN ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ VE ESASLARI

 

UZAKTAN ÇALIŞMA NEDİR ?

a.  Uzaktan çalışma; 4857 sayılı İş Kanunu’nun 14. Maddesine göre, işçinin, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir.

 

b. Bu konuda 4857 sayılı İş Kanun’unun 14. Maddesine 2016 yılında eklenen hükümler ile yetinilmekte iken içinde bulunduğumuz COVID-19 süreci ile uzaktan çalışma usulüne çok fazla ilgi duyulmaya başlanmıştır. Uzun süredir beklenen İş Kanunun 14.maddesinin uygulanmasına ilişkin 10.03.2021 tarih ve 31419 sayılı RG’de yayınlanmıştır. İş bu bilgi notumuzda Uzaktan Çalışma Yönetmeliği çerçevesinde Uzaktan Çalışma uygulamasını izah etmeye çalışacağız.

 

2.  UZAKTAN ÇALIŞMA USULÜ MUTLAKA YAZILI SÖZLEŞME İLE UYGULANABİLECEKTİR.

Yönetmeliğin 5/1.fıkrası gereği uzaktan çalışmaya ilişkin iş sözleşmesi YAZILI ŞEKİL şartına tabidir. Bu nedenle mutlaka Uzaktan Çalışma uygulaması yapılmadan önce yazılı sözleşme yapılmalıdır.

 

3.  UZAKTAN ÇALIŞMA USULÜNE İLİŞKİN İŞ SÖZLEŞMESİNDE HANGİ HUSUSLAR BULUNMAK ZORUNDADIR?

·     İşin tanımı,

·     İşin yapılma şekli,

·     İşin süresi ve yeri,

·     Ücret ve ücretin ödenmesine ilişkin hususlar,

·     İşveren tarafından sağlanan iş araçları,        ekipman ve bunların korunmasına, bakım ve onarımına ilişkin yükümlülükler,

·     İşverenin işçiyle iletişim kurması ile genel ve özel çalışma şartları,

·    İşin yerine getirilmesinden kaynaklanan mal veya hizmet üretimiyle doğrudan ilgili zorunlu giderlerin tespit edilmesine ve karşılanmasına ilişkin hususlar,

·     Genel ve özel çalışma şartları

·    Gerek duyulur ise  uzaktan çalışmanın yapılacağı mekân ile ilgili düzenlemelere ilişkin maliyetlerin karşılanma usulüne ilişkin hükümler yer alır.

 

a.  Bu hususlara bir kaç örnek verecek olursak; evinde çalışacak olan personel beyaz yakalı ise masaya, sandalyeye, laptopa ihtiyacı olacaktır. Bu durumda eğer evinde masa, sandalye ve laptop yok ise, işveren ile işçi bu konuyu görüşmeli ve maliyete kimin ne oranda katılacağına karar verilmelidir.

 

b.  Bir başka örnek; ilgili şirkette çalışan personeller adına kurumsal e-posta ya da bir personelin ne kadar süresini bilgisayar başında geçirdiğine dair mesai takibine yönelik yazılım programının kurulması ve bu programın mesai hesabında dikkate alınmasına taraflar karar verebilir.

 

4.  UZAKTAN ÇALIŞMA SÜRESİ ve FAZLA MESAİ NASIL TESPİT EDİLECEKTİR?

a.  Yönetmeliğin 9.maddesi gereği uzaktan çalışmanın yapılacağı zaman aralığı ve süresi iş sözleşmesi ile belirlenecektir. Bu sürelerin tespitinde İş Kanunu ve sair mevzuatlarda öngörülen “çalışma sürelerine” ilişkin kurallara uyulmak zorunludur.

 

b.  Uzaktan çalışma yapan kişi haftalık 45 saatten fazla çalıştırılamayacaktır. Ancak fazla çalışma, işverenin yazılı talebi ve işçinin kabulü ile mümkündür. Fazla çalışma uygulamasında İş Kanunu hükümleri aynen geçerlidir.

 

5.  UZAKTAN ÇALIŞACAK İŞÇİYE VERİLECEK İŞ ARAÇLARI ve MALZEMENİN TEMİNİ İLE KULLANIM USULÜ NEDİR?

a.  Taraflarca uzaktan çalışma iş sözleşmesi ile aksi kararlaştırılmamış ise uzaktan çalışan personelin mal ve hizmet üretimi için kullanacağı gerekli malzeme ve iş araçları işveren tarafından karşılanmalıdır.

 

b.  İşbu ürünlerin kullanım esasları ile bakım ve onarım koşulları açık ve anlaşılır bir şekilde uzaktan çalışan personele bildirmelidir. Bu bildirimin yazılı şekilde yapılması ispat yükümlülüğü açısından lehe olacaktır.

 

c.   İş araçlarını işveren teslim edecek ise bunların işçiye teslim edildiği tarihteki bedellerini gösteren İŞ ARAÇLARI LİSTESİ hazırlanıp personele imzalatılmalıdır. İşbu liste iş sözleşmesi içerisinde veya ekinde yer alıyor ise ayrı bir belge imzalatılmasına gerek yoktur.

 

6.  İŞVEREN ve İŞÇİ NASIL İLETİŞİM KURACAKTIR?

a.  Uzaktan çalışma usulünde işçi ve işveren arasındaki iletişim yöntemi ve zaman aralığı ile usul ve yöntemi taraflar iş sözleşmesi ile belirleyecektir.

 

b.  Raporlamalar, iş teslim usulleri ve sair her türlü hususun açık ve net bir şekilde belirlenmesi hukuki ihtilafların minimize edilmesinde olumlu sonuç doğuracaktır.

 

7.  UZAKTAN ÇALIŞMA USULÜNDE İŞVERENİN VERİLERİ NASIL KORUNACAKTIR?

a.  Uzaktan çalışma usulünde işveren, uzaktan çalışan işçiyi işyerine veya yaptığı işe dair verilerin korunması ve paylaşımına ilişkin işletme kuralları ve mevzuat hakkında bilgilendirmekle yükümlüdür.

 

b.  Uzaktan çalışma usulünde işveren, uzaktan çalışan işçiye teslim ettiği verilerin korunmasına yönelik tedbirleri almakla yükümlüdür.

 

c.  Korunması gereken verilerin tanım ve kapsamına iş sözleşmesinde yer verilmelirdir. Bu verilerin korunmasına ilişkin “Gizlilik Ve İfşa Etmeme Taahhütnamesi İle Bilgi Güvenliği Ve Kişisel Verilerin Korunmasına Dair Taahhütname” alınmalıdır.

 

d. Uzaktan çalışan personel, işveren tarafından belirlenen işletme kurallarına uymakla yükümlüdür. İşçinin bu yükümlülüklere aykırı hareketi disiplin yaptırımlarını gündeme getirebilecektir.

 

8.  UZAKTAN ÇALIŞAN İŞÇİNİN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ NASIL SAĞLANACAKTIR?

a.  İşveren; uzaktan çalışan işçinin yaptığı işin niteliğini dikkate alarak iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almakla, aldığı bu önlemler hakkında çalışanı bilgilendirmekle, gerekli eğitimi vermekle, sağlık gözetimini sağlamakla ve sağladığı ekipmanla ilgili gerekli iş güvenliği tedbirlerini almakla yükümlüdür.

 

b.  Uzaktan çalışma usulünde çalışanların başına gelecek iş kazalarına çoğunlukla siz veyahut bir temsilcisiniz şahit olamayacaktır. Bu sebeple birçok delil yetersizliği, önlemler alıp almadığınıza dair ispat sorunları yaşayabileceksiniz. Bu hukuki ihtilaflarla karşılaşmamak için iş sözleşmesinde işçinin çalıştığı alana göre özel, spesifik, genel-geçer olmayan iş sağlığı güvenlik tedbirleri belirlemeniz ve buna ilişkin denetim mekanizmaları kurmanız gerekmektedir.

 

c.  Personeli eğittiğinize, bilgilendirdiğinize dair muhakkak kendisine yazılı bildirimlerde bulununuz. Akabinde bu eğitim ve bilgilendirmelerden neler öğrendiğine dair personelin kurumsal e-posta vs hesabından size yazılı bir bildirim yapmasını veyahut eğitim katılım formu doldurup size iletmesini talep etmenizi öneriyoruz. İspat yükümlülüğünüz açısından size kolaylık sağlayacaktır.

 

9.  HANGİ İŞLERDE UZAK ÇALIŞMA USULÜ UYGULANAMAYACAKTIR?

a.   Tehlikeli kimyasal madde ve radyoaktif maddelerle çalışma, bu maddelerin işlenmesi veya söz konusu maddelerin atıkları ile çalışma, biyolojik etkenlere maruz kalma riski bulunan çalışma işlemlerini içeren işlerde uzaktan çalışma yapılamaz.

 

b.  Kamu kurum ve kuruluşlarınca kendi mevzuatına göre hizmet alımı suretiyle gördürülen işler ile millî güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis veya hizmetlerden hangilerinde uzaktan çalışma yapılamayacağı birim, proje, tesis veya hizmetten sorumlu olan veya hizmeti alan kamu kurum ve kuruluşunca belirlenir.

 

10.  MEVCUT ÇALIŞANLARIN UZAKTAN ÇALIŞMA USULÜNE GEÇMESİ NASIL OLACAKTIR ?

a.  İş ilişkisi doğrudan uzaktan çalışma sözleşmesi ile kurulabilir veya hâlihazırda işyerinde çalışan işçinin iş sözleşmesi, ek bir protokol ile uzaktan çalışma sözleşmesine dönüştürülebilir.

 

b.  Zorlayıcı nedenler dışında personelin, uzaktan çalışma talebine istinaden de uzaktan çalışma usulüne geçilebilir. Bu halde aşağıdaki süreç işletilmelidir.

·      İşçi, yazılı olarak işverenden uzaktan çalışma talebinde bulunmalıdır.

·      İşveren, işçinin yazılı talebini belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde değerlendirip karara bağlamalıdır.

·     İşveren, talebi değerlendirken, işin ve işçinin niteliği gereği uzaktan çalışmaya uygunluğu ile diğer kıstasları değerlendirir.

·      İşveren, işçinin uzaktan çalışma talebine ilişkin değerlendirme sonucunu 30 gün içinde bildirmekle yükümlüdür.

 

11. PERSONELLERİN UZAKTAN ÇALIŞMA USULÜNDEN VAZGEÇMESİ MÜMKÜN MÜ?

a.  Uzaktan çalışmaya geçen personel, yazılı olarak talepte bulunarak tekrar normal çalışma düzenine geçme talebinde bulunabilir. Bu talebi işveren değerlendirip karara bağlayacaktır.

 

b.  Uzaktan çalışmanın mevzuatta belirtilen zorlayıcı nedenlerle işyerinin tamamında veya bir bölümünde uygulanacak olması halinde uzaktan çalışmaya geçiş için İŞÇİNİN TALEBİ VEYA ONAYI ARANMAZ.

 

c.   Zorlayıcı neden, Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği Hakkında Yönetmelik’te tanımlanmaktadır. Bu yönetmeliğin m. 3/1,h uyarınca; “Zorlayıcı neden: iş verenin kendi sevk ve idaresinden kaynaklanmayan, önceden kestirilemeyen, bunun sonucu olarak bertaraf edilmesine imkân bulunmayan, geçici olarak çalışma süresinin azaltılması veya faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması ile sonuçlanan dışsal etkilerden kaynaklanan dönemsel durumları ya da deprem, yangın, su baskını, heyelan, salgın hastalık , seferberlik gibi durumları ifade eder.”

 

10.03.2021

Av. Kerim ALTINTAŞ & Av. Melis ERDİNÇ

 

 

HABER ARŞİVİ İÇİN TIKLAYINIZ