İHRACAT BEDELLERİNİN YURDA GETİRİLMESİ

  • İHRACAT BEDELLERİNİN TÜRKİYE’YE GETİRİLMESİNE DAİR GENEL ŞARTLAR
  • 04.09.2018 tarihli Resmi Gazete’de Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin İhracat Bedelleri Hakkında  2018-32/48 No.lu  Tebliğ‘e göre (“Tebliğ” olarak anılacaktır.), Türkiye’de yerleşik kişiler tarafından gerçekleştirilen ihracat işlemlerine ilişkin bedeller, fiili ihraç tarihinden itibaren EN GEÇ 180 GÜN İÇİNDEihracata aracılık eden bankaya transfer edilir veya getirilir.
  • Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair 2019-32/56 No.lu Tebliğ ile 31.12.2019 tarihi itibarıyla ihracat bedelinin en az %80'ininin Türk Lirasına çevrilerek Döviz Alım Belgesine bağlanması şartı kaldırılmıştır. Buna göre, ihracat bedellerinin belirtilen süre içinde yurda getirilmesi yeterli olup, TÜRK LİRASINA ÇEVRİLMESİ ZORUNLULUĞU YOKTUR. 
  • Bankalarca söz konusu bedellerin yurda getirildiğine dair Tebliğ ekinde yer alan “İhracat Bedeli Kabul Belgesi” düzenlenmek zorundadır.
  • ÖZEL NİTELİKLİ İHRACATTA YURDA GETİRİLME SÜRESİ
  • İhracat bedellerinin yurda getirilmesinde özellik arz eden bazı durumlarda yurda getirilme süresi farklı olabilmektedir;
  • Müteahhit firmalarca yapılacak ihracatta 365 gün,
  • Konsinye yoluyla yapılacak ihracatta kesin satışı müteakip 180 gün,
  • Uluslararası fuar, sergi ve haftalarda yapılan satışlarda; fuar, sergi ve haftaların bitimini müteakip 180 gün,
  • Yürürlükteki İhracat Rejimi ve Finansal Kiralama (leasing) Mevzuatı çerçevesinde kredili veya kiralama yoluyla yapılan ihracatta, ihracat bedelinin kredili satış veya kiralama sözleşmesinde belirlenen vade tarihlerini izleyen 90 gün,
  • İhracat işlemlerine ait sözleşmelerde bedellerin tahsili için fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günden fazla vade öngörülmesi durumunda, vade bitiminden itibaren 90 gün içinde ihracat bedelleri yurda getirilmelidir.
  • İHRACAT İŞLEMLERİNE İLİŞKİN BEDELLERİN YURDA GETİRİLMESİNE DAİR ÖDEME ŞEKİLLERİ
  • Tebliğ’e göre aşağıdaki ödeme şekilleri ile ihracat bedelleri yurda getirilebilmektedir;
  • Akreditifli Ödeme,
  • Vesaik Mukabili Ödeme,
  • Mal Mukabili Ödeme,
  • Kabul Kredili Akreditifli Ödeme,
  • Kabul Kredili Vesaik Mukabili Ödeme,
  • Kabul Kredili Mal Mukabili Ödeme,
  • Peşin Ödeme
  • İHRACAT İŞLEMLERİNDE “BPO USULÜ“ KALDIRILMIŞTIR.
  • Tebliğ’de Değişiklik Yapılmasına Dair 2020-32/58 numaralı Tebliğ ile 28.08.2020 tarihi itibarıyla Banka Ödeme Yükümlüğü (BPO) yürürlükten kaldırılmıştır.
  • İHRACAT BEDELİNİ YOLCUNUN YANINDA NAKİT OLARAK GETİRMESİ
  • Tebliğ’in 3 m. 4 f. gereği herhangi bir limit sınırlaması olmaksızın ihracat bedeli yolcu beraberinde getirilebilmektedir.
  • Yolcu beraberinde getirilen miktar, GÜMRÜK İDARELERİNE BEYAN EDİLMEK ZORUNDADIR.
  • İHRACAT BEDELLERİNİN ÜLKEYE GETİRİLMESİ SORUMLULUĞU
  • Tebliğ’in 6 m. göre, ihraç edilen malların bedelinin süresinde yurda getirilmesinden ve ihracat hesabının süresinde kapatılmasından ihracatçılar sorumludur.
  • İhracat hesapların kapatılmasından genel olarak anlaşılması gereken, ihracat bedeli dövizlerin fiili ihraç tarihinden itibaren belirlenen süre içinde yurda getirilerek, İhracat Bedeli Kabul Belgesi düzenlenmesi ve ihracat hesabının aracı banka nezdinde kapatılmasıdır. Süresi içinde kapatılmadığı takdirde belirli kurumlarca kanunun verdiği yetki çerçevesinde re’sen terkin işlemi yapılır.
  • Alacak hakkının satın alınması suretiyle ticari riskin bankalar veya faktöring şirketlerince üstlenilmesi durumunda, ihracat bedelinin yurda getirilmesi ile ilgili sorumluları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.
  • İhracata aracılık eden bankalar, ihracat bedellerinin yurda getirilmesini sadece izlemekle yükümlüdür.
  • İHRACAT BEDELİNİN TAHSİLİNİ ÖDEME HİZMETİ SAĞLAYICILARI YAPABİLİR Mİ?
  • İhracat bedelleri 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanunun 13.maddesinde belirtilen ödeme hizmeti sağlayıcıları aracılığıyla da yurda getirilebilir. Bu Kanun uyarınca;
  • 5411 sayılı Kanun kapsamındaki bankalar,
  • Elektronik para kuruluşları,
  • Ödeme kuruluşları,
  • Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi, ödeme hizmeti sağlayıcısı olarak ihracat bedellerinin getirilmesine aracılık edebilir.
  • MÜCBİR SEBEP DÜZENLEMESİ
  • Mücbir sebep düzenlemesi, Tebliğ’de Değişiklik Yapılmasına Dair 2019-32/56 No.lu Tebliğ ile 31.12.2019 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Bu hallerde ihracat bedelinin yurda girişi için ek süreler tanınmaktadır. Mücbir sebep halleri Tebliğ’in 9 maddesinde tek tek sayılmıştır;
  • İthalatçı veya ihracatçı firmanın infisahı, iflası, konkordato ilan etmesi veya faaliyetlerini daimi olarak tatil etmesi, firma hakkında iflasın ertelenmesi kararı verilmesi, şahıs firmalarında firma sahibinin ölümü,(yetkili mercilerden alınacak bir belge ile işbu durum ispatlanmalıdır.)
  • Grev, lokavt ve avarya hali, (ithalatçının bulunduğu memleketin resmi makamlarından veya mahalli odaca tasdik edilmiş olmak kaydıyla alıcı veya ithalatçı firmalardan alınacak bir belge ile işbu durum ispatlanmalıdır.)
  • İhracatçı veya ithalatçı memleket resmi makamlarının karar ve işlemleri ya da muhabir bankaların muameleleri dolayısıyla hesapların kapatılmasının imkânsız hale gelmesi, (Resmi makamlarımızdan, ithalatçının bulunduğu memleketin resmi makamlarından veya muhabir bankalardan alınacak bir belge ile işbu durum ispatlanmalıdır.)
  • Tabii afet, harp ve abluka hali, (ithalatçının bulunduğu memleketin resmi makamlarından veya mahalli odaca tasdik edilmiş olmak kaydıyla alıcı veya ithalatçı firmalardan alınacak bir belge ile işbu durum ispatlanmalıdır.)
  • Malların kaybı, hasara uğraması veya imha edilmesi, (sigorta şirketlerinden, uluslararası gözetim şirketlerinden veya ilgili ülke resmi makamlarından alınacak bir belge ile işbu durum ispatlanmalıdır.)
  • İhtilaf nedeniyle dava açılması veya tahkime başvurulması. (yetkili mercilerden alınacak bir belge ile işbu durum ispatlanmalıdır.)
  • MÜCBİR SEBEP DIŞINDA TUTULAN “HAKLI SEBEP HALLERİ”
  • Mücbir sebep halleri dışında kalan, ancak bedel getirme süreleri içerisinde ihracat bedelinin yurda getirilmesine engel olan ve resmi kayıtlarla tevsik edilebilen durumlar Vergi Dairesi Başkanlıkları veya Müdürlüklerince haklı durum olarak değerlendirilebilir.
  • TERKİN, MÜCBİR SEBEP VE HAKLI SEBEBİN UYGULAMASI
  • İhracat bedellerinin yurda getirilmesinde tutar eksikliği olması veya belirtilen sürelerde ihracat bedellerin hiç getirilememesi halinde Tebliğ’e göre ihracatçıların lehine üç durum mevcuttur; Terkin, Mücbir Sebep ve Haklı Sebep.

 

BANKALAR tarafından

VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI tarafından

  • Ödeme şekline bakılmaksızın ihracat bedellerinin yurda getirilmesi gereken süre içerisinde, Her bir gümrük beyannamesi bazında 300.000 ABD dolarına veya eşitine kadar olan ihracat işleminde 30.000 ABD dolarına (dahil) kadar açık hesaplar,

 

  • Her bir gümrük beyannamesi bazında 1.000.000 ABD dolarına veya eşitine kadar olan ihracat işleminde beyannamelerin %10'una kadar olan açıklar (ki bu tutar 100.000 ABD dolarına (dahil) kadar açık hesaplara karşılık gelir),

TERKİN edilmek suretiyle kapatılmaktadır.

  • İhracat bedellerinin yurda getirilme süresinden sonra ancak Vergi Dairesi Başkanlığınca ihracatçılara tanınan 90 günlük ihtarname süresi içinde olmak kaydıyla yukarıda belirtilen limitler içerisinde eksik getirilmesi halinde mevcut ihracat hesapları,
  • Mücbir Sebep ve Haklı Durum Halleri göz önünde bulundurularak, 2.000.000 ABD dolarına veya eşitine kadar olan gümrük beyannamelerinde, beyannamelerin %10'una kadar olan açıklar (ki bu tutar 200.000 ABD dolarına (dahil) kadar açık hesaplara karşılık gelir),

TERKİN edilmek suretiyle kapatılmaktadır.

  • 200.000 ABD doların üzerindeki açık ihracat hesaplarının, MÜCBİR SEBEP ve HAKLI DURUM halleri göz önünde bulundurularak TERKİN suretiyle kapatılmasına ise Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır.
  • Süresi içerisinde kapatılmayan hesapların aracı bankalarca 5 iş günü içinde Vergi Dairesi Başkanlığına veya Müdürlüğüne ihbar edilmelidir.
  • Vergi Dairesi Başkanlığınca bankalar tarafından yapılan ihbarı müteakip 10 iş günü içinde ilgililere hesapların kapatılması için 90 gün süreli ihtarname gönderilmektedir.
  • Bu süre içinde hesapların kapatılması veya mücbir sebep hallerinin ya da haklı durumun belgelenmesi zorunluluğu bulunmaktadır.
  • Mücbir sebep durumu var ise mücbir sebebin devamı müddetince Vergi Dairesi Başkanlığınca 24 aya kadar altışar aylık dönemler itibarıyla ek süre verilmektedir.Haklı durum iddialarında, haklı durumu belirten yazılı beyana istinaden Vergi Dairesi Başkanlığınca 6 aya kadar üçer aylık devreler halinde ek süre verilmektedir.
  • Mücbir sebep için 24 ay ve haklı durum için 6 aylık ek sürelerden sonraki taleplerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca incelenip sonuçlandırılması gerekmektedir.
  • BANKACILIK SİSTEMİ İLE DOĞRUDAN TRANSFER YAPAMAYAN ÜLKELERE DAİR İHRACATLAR
  • İran, Suriye ve Lübran ülkeleri İhracat Genelgesi ile işbu Tebliğ’in kapsamı dışında tutulduğundan burada belirtilen şartlara bağlı değildir.
  • İhracat bedellerinin bankacılık sistemiyle doğrudan ülkemize transferinin mümkün olmadığı Afganistan, Irak ve Libya’ya yapılan ihracat işlemlerinde (Suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanına yönelik mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla) ihracat bedelinin bankalarca tahsilinin;
  • İthalatçının Türkiye’deki bankalarda bulunan hesaplarından transferi yoluyla veya
  • İhracat bedelinin ihracat işlemiyle ilişkisi kurulmak şartıyla üçüncü bir ülkeden bankalar aracılığıyla transferi yoluyla veya
  • İhracatçının yazılı beyanının yanı sıra işlemin niteliğine göre satış sözleşmesi ya da kesin satış faturası (veya proforma fatura) ile GB ibraz edilmek kaydıyla Nakit Beyan Formu (NBF) aranmaksızın efektif olarak
  • Peşin döviz olarak getirilen bedellerde, ihracatçının yazılı beyanının yanı sıra işlemin niteliğine göre satış sözleşmesi ya da kesin satış faturası (veya proforma fatura) ibraz edilmek kaydıyla NBF aranmaksızın efektif olarak yapılması mümkündür.
  • İhracat bedellerinin bankacılık sistemiyle doğrudan ülkemize transferinin mümkün olmadığı diğer ülkeler Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenir.
  • YAPTIRIMLAR
  • 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun’unun 3 md. gereği, yükümlülüklere aykırı hareket eden kişi, üçbin Türk Lirasından yirmibeşbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası ile cezalandırılmaktadır.
  • Tebliğ’de tayin edilen süreler içinde ihracat bedelini yurda getirmeyenler, yurda getirmekle yükümlü oldukları kıymetlerin rayiç bedelinin yüzde 5’i kadar idari para cezasıyla cezalandırılmaktadır.
  • İthalat, ihracat ve diğer kambiyo işlemlerinde döviz veya Türk Parası kaçırmak kastıyla muvazaalı işlemlerde bulunanlar ise, yurda getirmekle yükümlü oldukları veya kaçırdıkları kıymetlerin rayiç bedeli kadar idarî para cezasıyla cezalandırılmaktadır. Bu fiilin teşebbüs aşamasında kalması halinde ise verilecek ceza yarı oranında indirilir.

Av. Kerim ALTINTAŞ & Av. Melis ERDİNÇ

 

HABER ARŞİVİ İÇİN TIKLAYINIZ